-
ۋىتامىن B15 (پانگامىك كىسلاتا) CAS:11006-56-7 ئىشلەپچىقارغۇچى تەمىنلىگۈچى
پانگامىك كىسلاتا، يەنە پانگامات دەپمۇ ئاتىلىدۇ، بۇ خىل خىمىيىلىك بىرىكمىنىڭ ئىسمى d-گلۇكونو دىمېتىل ئامىنو ئاتسېتاتىك كىسلاتا دەپ تەسۋىرلەنگەن بولۇپ، دەسلەپتە ئېرنست ت. كرېبس چوڭ ۋە ئۇنىڭ ئوغلى ئېرنست ت. كرېبس كىچىك تەرىپىدىن كەڭ دائىرىلىك كېسەللىكلەرنى داۋالاشتا ئىشلىتىلىدىغان بىرىكمە دورىسى سۈپىتىدە تەشۋىق قىلىنغان. ئۇلار يەنە بۇ خىمىيىلىك ماددىنى «ۋىتامىن B15» دەپ ئاتىغان، گەرچە ئۇ ھەقىقىي ۋىتامىن بولمىسىمۇ، ھېچقانداق ئوزۇقلۇق قىممىتى يوق، ھېچقانداق كېسەللىكنى داۋالاشتا ئىشلىتىلىشى مەلۇم ئەمەس ۋە «ۋاك دورىسى» دەپمۇ ئاتالغان. «پانگامىك كىسلاتا» دەپ ئاتالغان بىر قاتار بىرىكمىلەر تەتقىق قىلىنغان ياكى سېتىلغان بولسىمۇ، كرېبس ئائىلىسى تەرىپىدىن پانگامىك كىسلاتا دەپ ئاتالغان بىرىكمىلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ھېچقانداق خىمىيىلىك بىرىكمىنىڭ بۇ بىرىكمىنىڭ دەسلەپكى چۈشەندۈرۈشىنى بەلگىلەيدىغان خۇسۇسىيەتلەرگە ئىگە ئىكەنلىكى ئىلمىي جەھەتتىن دەلىللەنمىگەن.
-
K4 ۋىتامىنى (ئاتسېتومېنافتون) CAS:573-20-6 ئىشلەپچىقارغۇچى تەمىنلىگۈچى
مېنادىئول دىئاتسېتات (K4 ۋىتامىنى) قاننىڭ ئۈنۈملۈك ئۇيۇشۇشى ۋە سۆڭەكنىڭ نورمال كالتسىيلىشىشىنى ساقلاش ئۈچۈن مۇھىم. مېنادىئول دىئاتسېتات (K4 ۋىتامىنى) ئاساسەن قاناش تىپلىق كېسەللىك، يەنى كوكسىديوزنى داۋالاشقا ياردەم بېرىدۇ.
-
B4 ۋىتامىنى (ئادېنىن فوسفات) CAS:73-24-5 ئىشلەپچىقارغۇچى تەمىنلىگۈچى
Aدېنىن DNA ۋە RNA نى تەشكىل قىلىدىغان پۇرىن ئازوت ئاساسلىرىنىڭ بىرى بولۇپ، ئىككى كاربون-ئازوت ھالقىسىدىن تەركىب تاپقان. ئادېنىن DNA دىكى تىمىن بىلەن ۋە RNA دىكى ئۇراسىل بىلەن باغلىنىدۇ (ئاساس جۈپلىشىش قائىدىسىگە قاراڭ); ئۇ يەنە ئادېنوزىن ترىفوسفات قاتارلىق باشقا مولېكۇلالارنىڭ مۇھىم تەركىبىي قىسمى.
-
C ۋىتامىنى پالمىتات CAS:137-66-6 ئىشلەپچىقارغۇچى تەمىنلىگۈچى
ئاسكوربىل پالمىتات ئاسكوربىل كىسلاتاسىنىڭ مايغا باي بىر خىل ھاسىلى بولۇپ، ئوكسىدلىنىشقا قارشى تۇرۇش ۋە كۆپىيىشنىڭ ئالدىنى ئېلىش رولىنى ئوينايدۇ. ئۇ ھۈجەيرەسىز سىناقلاردا گىدروكسىل رادىكاللىرىنى يوقىتىدۇ. ئاسكوربىل پالمىتات (0.01%) سويا، ساپپار، كۈنجۈت، يەر ياڭىقى ۋە كۆممىقوناق مېيىنىڭ ئۆزلۈكىدىن ئوكسىدلىنىش سۈرئىتىنى تۆۋەنلىتىدۇ. ئۇ چاشقانلاردا فوربول 12-مىرىستات 13-ئاتسېتات (TPA;) تەرىپىدىن قوزغىتىلغان ئېپىدېرمال ئورنىتىن دېكاربوكسىلازا پائالىيىتىنىڭ ئېشىشى ۋە DNA سىنتېزىنىڭ سېنتېزىنى يەرلىكتىن ئىشلەتكەندە قويۇقلۇققا باغلىق ئۇسۇلدا توسىدۇ.
-
سىنىك پىكولىنات CAS:17949-65-4 ئىشلەپچىقارغۇچى تەمىنلىگۈچى
سىنىك پىكولىنات ئورگانىك سىنىك قوشۇمچە دورىسى بولۇپ، سىنىك ئاتومىنىڭ پىكولىن كىسلاتا مولېكۇلاسىغا باغلىنىشى بار. تەتقىقاتلار يەنە سىنىك قوشۇمچە دورىلىرىنىڭ بالىلاردا نەپەس يولى يۇقۇملىنىش نىسبىتىنى تۆۋەنلىتىشى مۇمكىنلىكىنى كۆرسەتتى. سىنىك ئاتسېتات، سىنىك گلۇكونات، سىنىك پىكولىنات ۋە سىنىك سۇلفات قاتارلىق بىر قاتار سىنىك قوشۇمچە دورىلىرى بار. سىنىك پىكولىنات ئاسان ئېرىپ، ئېلېمېنت سىنىكنى قويۇپ بېرىپ، بەدەندە ئىشلىتىشكە بولىدۇ. ھەيران قالارلىقى شۇكى، سىنىك پىكولىنات قوشۇمچە دورى سۈپىتىدە كەڭ قوللىنىلىپ، بىئولوگىيىلىك ئۈنۈمى يۇقىرى بولسىمۇ، بۇ قاراشنى قوللايدىغان ئىلمىي تەتقىقاتلار ناھايىتى ئاز.
-
U ۋىتامىنى (مېتىلمېتىئونىن سۇلفونىي خىلورىد) CAS:63889-27-0
U ۋىتامىنى، يەنە مېتىلمېتىئونىن سۇلفونىي خىلورىد (Methylmethionine Sulfonium Chloride) دەپمۇ ئاتىلىدۇ، ئۇ ئاساسلىقى ئاشقازان يارىسى ۋە ئون ئىككى بارماق ئۈچەي يارىسىنى داۋالاشتا ئىشلىتىلىدىغان ياراغا قارشى تۇرغۇچى ماددا. ئۇ ئىنسان بەدىنى ئۈچۈن مۇھىم ئوزۇقلۇق ماددا ئەمەس. U ۋىتامىنى (DL-مېتىئونىن مېتىلسۇلفونىي خىلورىد) تەبىئىي مېتىئونىن ھاسىل قىلغۇچى ماددا بولۇپ، ئۆسۈملۈكلەرنىڭ مېتىئونىن دەۋرىيلىكىدە ئاكتىپ تەركىب سۈپىتىدە ئۇچرايدۇ، ئۇ يەردە مېتىل ترانسفېرازا ئۈچۈن ئاساس بولىدۇ (Augspurger قاتارلىقلار، 2005). تارىختا بۇ بىرىكمە ئاشقازان ۋە ئون ئىككى بارماق ئۈچەي يارىسىنى داۋالاش ياكى ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن ئىشلىتىلگەن (Nakamura قاتارلىقلار، 1981). U ۋىتامىنى 25 مىللىگرام يەم-خەشەك بىلەن چوشقا سېمىرتىش ئوزۇقلۇقىغا قوشۇلغاندا، ئومۇمىي ئېغىرلىقىنىڭ %3.6 ئېشىشىغا ياردەم بېرىدىغانلىقى ۋە يەم-خەشەك ئۈنۈمىنىڭ %2.0 تۆۋەنلەيدىغانلىقى ئىسپاتلانغان (Solntsev ۋە Filipovich، 1981).
-
ۋىتامىن B5 (D-كالتسىي پانتوتېنات) CAS:137-08-6 ئىشلەپچىقارغۇچى تەمىنلىگۈچى
D-كالسىي پانتوتېنات كوئېنزىم A نىڭ تەركىبىي قىسمى سۈپىتىدە ئاقسىل، ساخارىد ۋە ماينىڭ ئالمىشىشىنى تەڭشەيدۇ، شۇنداقلا كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ، بۇ ئۆي ھايۋانلىرى ۋە بېلىقلارنىڭ ئۆسۈشى ۋە تەرەققىياتى، ياغ بىرىكمىسى ۋە پارچىلىنىشى ئۈچۈن مۇھىم ماددا. D-كالسىي پانتوتېناتنىڭ كەمچىل بولۇشى قۇشلارنىڭ ئۆسۈشىنىڭ ئاستىلىشىغا ۋە كۆپىيىش مېخانىزمىنىڭ نورمالسىزلىنىشىغا ئېلىپ كېلىدۇ. شۇڭا، ئۆسۈش ئامىلى سۈپىتىدە D-كالسىي پانتوتېنات يەم-خەشەك قوشۇمچە ماددىلىرىدا ئىشلىتىلىدۇ. بۇنىڭدىن باشقا، D-كالسىي پانتوتېنات يەنە يېمەكلىك سانائىتىدە، ناشتىلىق دانلىق زىرائەتلەر، ئىچىملىكلەر، دىئېت ۋە بوۋاقلار يېمەكلىكى سۈپىتىدە كەڭ قوللىنىلىدىغان يېمەكلىك بېيىتىش دورىسى.
-
ۋىتامىن D2 (ئېرگوكالسىفېرول) CAS:50-14-6 ئىشلەپچىقارغۇچى تەمىنلىگۈچى
ئېرگوكالسىفېرول، يەنە D2 ۋىتامىنى دەپمۇ ئاتىلىدۇ، ئۆسۈملۈكلەر ۋە خېمىرلاردا ئۇچرايدىغان بىر خىل D ۋىتامىنى. ئۇنىڭ راخىتقا قارشى تۇرۇش رولى يوق. ئۇ بەدەننىڭ كالتسىي ۋە فوسفورنى سۈمۈرۈشىگە ياردەم بېرىدۇ. ئۇ يېمەكلىك قوشۇمچە ماددىسى سۈپىتىدە ئىشلىتىلىدۇ. ئۇ پاراتىروئىد گىپوپاراتىياز (بەدەندە پاراتىروئىد ھورمۇنى يېتەرلىك ئىشلەپچىقىرىلمايدىغان ئەھۋال)، داۋالىغىلى بولمايدىغان راخىت (داۋالاشقا جاۋاب بەرمەيدىغان سۆڭەكلەرنىڭ يۇمشىشى ۋە ئاجىزلىشىشى، ئۇ يەنە D ۋىتامىنىغا چىداملىق راخىت دەپمۇ ئاتىلىدۇ) ۋە ئائىلە خاراكتېرلىك گىپوفوسفاتېمىيە (بەدەندە D ۋىتامىنىنى پارچىلاش ئىقتىدارىنىڭ تۆۋەنلىشى سەۋەبىدىن كېلىپ چىققان راخىت ياكى ئوستېئومالاسىيە) نى داۋالاشتا ئىشلىتىلىدۇ. ئېرگوكالسىفېرول يەنە كەمىرگۈچى دورىسى سۈپىتىدە ئىشلىتىلىدۇ.
-
Bis (maltolato) Oxo Vanadium CAS:38213-69-3 ئىشلەپچىقارغۇچى تەمىنلىگۈچى
بىس(مالتولاتو)ئوكسوۋانادىي (BMOV) ھايۋانات مودېللىرىدا سىناق قىلىنغاندا، ئۆزىنىڭ دىئابىتقا قارشى ئۈنۈملۈك دورا ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلىدى. شۇنداقتىمۇ، ئۇنىڭ تەسىر قىلىش ئۇسۇلى ھەققىدە پەقەت ئاز نەرسە مەلۇم. BMOV نىڭ رىقابەت كۈچىگە ئىگە ۋە قايتۇرغىلى بولىدىغان ئاقسىل تىروزىن فوسفاتازا (PTP) ئېنزىمىنىڭ چەكلىگۈچىسى ئىكەنلىكىگە ئىشىنىلىدۇ.
-
كالتسىي مالات CAS:17482-42-7 ئىشلەپچىقارغۇچى تەمىنلىگۈچى
كالتسىي مالاتى پەقەت يېمەكلىك قوشۇمچە ماددىلىرى ۋە ئوزۇقلۇق قوشۇمچە ماددىلىرىغىلا ئىشلىتىلىپ قالماستىن، بەلكى كۈچلۈك سۆڭەك ۋە چىشلارنىڭ شەكىللىنىشىدە ۋە سۆڭەك سۇنۇشتىن كېيىن سۆڭەك توقۇلمىلىرىنىڭ قايتا ھاسىل بولۇشىدا مۇھىم رول ئوينايدۇ، يۈرەك رېتىمى ۋە نېرۋا سوقۇشىنىڭ نورماللىقىنى ساقلاشقا ياردەم بېرىدۇ.
-
ۋىتامىن B5 (D-پانتېنول) CAS:81-13-0 ئىشلەپچىقارغۇچى تەمىنلىگۈچى
دېكسپانتېنول پانتوتېن كىسلاتاسىنىڭ (ۋىتامىن B5) ھاسىلاتىغا تەۋە. ئۇ تېرە ۋە شىلىمشىق پەردىگە سىڭىپ كىرىپ، تېزلا ئوكسىدلىنىپ پانتوتېن كىسلاتاسىغا ئايلىنىدۇ. كېيىنكىسى ناھايىتى سۇ چىقىرىشچان بولۇپ، سۇنى ئۈنۈملۈك بىرىكتۈرىدۇ. شۇڭا، دېكسپانتېنول نەملەندۈرگۈچ سۈپىتىدە ئىشلىتىلىشى مۇمكىن. ئۇ قىچىشىشنى پەسەيتىش ۋە يارىنىڭ ساقىيىشىنى ياخشىلاش ئۈچۈن دورىگەرلىك ۋە گىرىم بۇيۇملىرىغا قوشۇلىدۇ. مايدا، ئۇ قۇياش كۆيۈشى، يېنىك كۆيۈك، يېنىك تېرە يارىلىنىشى ۋە كېسەللىكلىرىنى داۋالاشتا ئىشلىتىلىشى مۇمكىن. ئۇ يەنە قورساق بوشلۇقىنىڭ چوڭ ئوپېراتسىيەسىدىن كېيىن دەرھال ئىشلىتىلىدۇ، بۇ پارالىچ ئۈچەي يولىنىڭ قېتىشىش ئېھتىماللىقىنى ئەڭ تۆۋەن چەككە چۈشۈرۈش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ. بۇنىڭدىن باشقا، ئۇنى سودا شامپۇنلىرى ۋە چاچ يۇمشاتقۇچلىرىغا قوشۇپ، چاچنىڭ تۈۋىنى مايلاپ، چاچقا پارقىراق كۆرۈنۈش بېرىدۇ. دېكسپانتېنولنىڭ ئېنىق تەسىر قىلىش مېخانىزمى ھازىرمۇ ئېنىق ئەمەس، بەلكىم ئۇنىڭ ئاتسېتىلخولىنغا بولغان تەسىرىنى كۈچەيتىشى مۇمكىن.
-
ۋىتامىن D3 (خولېكالسىفېرول) CAS:67-97-0 ئىشلەپچىقارغۇچى تەمىنلىگۈچى
D ۋىتامىنى ستېروئىد ھاسىلاتلىرى. ئۇ ئوخشاش قۇرۇلمىغا ئىگە ۋە نورمال سۆڭەك ئۆسۈشى ۋە ساقلىشىغا تەسىر كۆرسىتىدىغان بىرىكمىلەرنىڭ ئومۇمىي ئاتىلىشى. ھازىر D ۋىتامىنى ئاكتىپلىقىغا ئىگە كەم دېگەندە ئون خىل ستېرول بار. ئەمما پەقەت ئىككى مۇھىم ماددا بار، ئۇلار پروۋىتامىن D دەپ ئاتىلىدۇ. بىرى ئۆسۈملۈك مېيى ياكى خېمىردا مەۋجۇت بولغان ئېرگوستېرول بولۇپ، قۇياش نۇرى ياكى ئۇلترابىنەفشە نۇرى بىلەن نۇرلانغاندا D ۋىتامىنى ھاسىل قىلالايدۇ. ئۇ يەنە خولېكالسىفېرول ياكى ئېرگوكالسىفېرول دەپمۇ ئاتىلىدۇ. يەنە بىرى تېرىدە مەۋجۇت بولغان 7-دېھىدروخلېستېرول. نۇر بىلەن نۇرلانغاندىن كېيىن D ۋىتامىنىغا ئايلىنىدۇ. ئۇ يەنە خولېكالسىفېرول دەپمۇ ئاتىلىدۇ. D2 ۋە D3 نىڭ قۇرۇلمىسى ئوخشاش. ئۇلار ستېرولنىڭ ئالدىنقى ماددىلىرىنىڭ B ھالقىسى ھاسىلاتلىرى. پەرقى شۇكى، D2 ۋىتامىنىنىڭ يان زەنجىرىدە مېتىل گۇرۇپپىسى ۋە بىر قوش باغلىنىش بار.
